อาหารเสริม

            เมื่อลูกเริ่มโตขึ้นจากวัยที่เคยดื่มแต่นมแม่หรือนมผง มาจนถึงวัยที่ควรเริ่มทานอาหารเสริมได้ คุณแม่หลายท่านคงตื่นเต้นว่าควรจะเริ่มต้นให้อาหารเสริมกับลูกอย่างไรดี? และควรให้เมนูอะไรกับลูก? วันนี้ทาง HerKid รวมพลคนเห่อลูก ได้นำหลักการจากนักวิชาการอย่างพญ.ภณิดา แสวงศักดิ์ กุมารแพทย์ด้านโรคทางเดินอาหารและโรคตับในเด็ก ศูนย์สุขภาพเด็ก รพ.พญาไท 3  มาแนะนำให้กับคุณพ่อคุณแม่มือใหม่กันค่ะ โดยแนะนำว่า  ช่วงเวลาที่เหมาะสมคือหลัง6เดือน และให้เหตุผลดังนี้

  1. ช่วงอายุแรกเกิดถึง6เดือนแรก ทารกควรได้รับสารอาหารจากน้ำนมแม่หรือนมดัดแปลง เพราะร่างกายทารกในวัยนี้ไม่พร้อมสำหรับการย่อยอาหารอื่นนอกจากน้ำนม ระบบการย่อยแป้ง โปรตีน และไขมันจะเพิ่มขึ้นก็ต่อเมื่ออายุ 4-5เดือนไปแล้ว
  2. ทารกในวัย 4-6เดือน มักจะมีพฤติกรรมห่อปากและเอาลิ้นดุนอาหาร ทำให้ไม่สามารถใช้ลิ้นตวัดกลืนอาหารที่มีสภาพแบบกึ่งแข็งกึ่งเหลวได้
  3. พัฒนาการของร่างกายในส่วนไตของทารก ยังไม่เอื้อต่อการขับถ่ายของเสียเหมือนผู้ใหญ่ โดยเฉพาะในส่วนของการกรองไตจะพัฒนาเพิ่มขึ้นเต็มที่ตอนอายุ 2 ปี

จึงเป็นเหตุผลว่าต้องหลัง 6 เดือนแล้วเท่านั้น จึงจะควรให้อาหารเสริมแก่ลูก แต่ก่อนจะถึงเวลานั้น ก็จำเป็นต้องเช็คเบื้องต้นก่อนว่า ลูกน้อยของคุณพร้อมหรือยัง สำหรับการเริ่มทานอาหารเสริม โดยวิธีการดังนี้

pic ไม่มีโลโก้

  1. เช็คคอลูกให้ดี  คุณแม่ห้ามพลาดเลยนะคะที่ต้องคอยสังเกตลูก ว่ากล้ามเนื้อคอลูกแข็งแรงมากพอที่จะตั้งตรงได้หรือยัง  เพราะมีผลโดยตรงกับ “การสำลักอาหาร” และจะดีมากขึ้นถ้าลูกนั่งตัวตรงได้ด้วยตัวเอง  หรือในช่วงแรกคุณแม่อาจช่วยประคองตัวลูกให้ตั้งตรงมากขึ้นก็ได้ เพื่อป้องกันอาการสำลักและทานอาหารได้ดีขึ้นค่ะ
  1. สังเกตความอยากอาหารของลูก ทางจิตวิทยาเชื่อว่า ถ้าลูกคอยมองเวลาพ่อแม่ทานอาหาร แสดงว่าลูกเริ่มมีความอยากอาหารเสริมแล้ว  จึงสามารถทดสอบต่อด้วยการ นำช้อนคันเล็กๆใส่ปากลูก ถ้าพฤติกรรมของลูกต่อมา ไม่มีการต่อต้านด้วยการเอาลิ้นดันหรือคายออกมา ถือว่าร่างกายลูกคุณพร้อมสำหรับการเริ่มทานอาหารโดยธรรมชาติแล้ว  เพราะพฤติกรรมต่อต้านด้วยการดันสิ่งที่เอาเข้ามาก มักจะมีถึงวัย 4 เดือนค่ะ
  1. เช็คน้ำหนักตัวลูกก่อนเริ่ม รู้หรือไม่ว่าเมื่อลูกเริ่มน้ำหนัก 2 เท่าของน้ำหนักแรกเกิด และมีอาการอื่นๆร่วมด้วย เช่น หิวบ่อย ทานนมแม่บ่อยและมากขึ้น ถือเป็นสัญญาณแล้วว่า ลูกควรเริ่ม “ทานอาหารเสริม” นอกจากนมแม่แล้ว  เมื่อเราได้รับสัญญาณจากลูกน้อยแล้วว่า พวกเขาสามารถเรียนรู้การทานอาหารเสริมได้ สิ่งต่อไปที่คนเป็นพ่อแม่ต้องคำนึงถึง คือเมนูที่จะเลือกมาเป็นอาหารเสริมสำหรับลูกน้อยหลัง 6เดือนค่ะ

pic

  1. เมนูแรกที่ควรให้ลูกได้ลองทานเสริม คือ ข้าวขาว ผักเขียว เนื้อไก่ หมู ปลาน้ำจืดที่ลูกไม่แพ้ หรือโอกาสแพ้ได้น้อยที่สุด หั่นชิ้นเล็กๆ และควรทดลองเริ่มอาหารใหม่ทีละอย่าง ทุก 3-5 วัน และคอยสังเกตอาหารที่แพ้ตลอดเวลา
  2. ถ้าอยากให้ลูกลอง “ไข่แดงต้มสุก” ต้องหลัง 6เดือนเท่านั้น
  3. เมนูไข่ขาวและแป้งสาลีและอาหารทะเล แนะนำให้ทดลองกับลูกช่วงอายุ 1 ขวบไปแล้ว เพราะมีโอกาสแพ้ในเด็กสูง
  4. ถั่วลิสง ให้ได้เฉพาะกับเด็กหลัง 3 ขวบขึ้นไปเท่านั้น เพราสถิติมีแพ้ในเด็กสูง และยังมีผลต่อการสำลักและอันตรายต่อระบบทางเดินหายใจ

คำถามต่อมาคือ แล้วปริมาณอาหารเสริมที่เหมาะกับแต่ละช่วงวัยของเด็ก “หลัง 6 เดือน” มีอะไรบ้าง เรามาเช็คลิสต์กันดีกว่าค่ะ

  1. ทารกวัย 6-7 เดือน วัยนี้เหมาะกับการผสมผสานระหว่างนมแม่ กับอาหารที่เพิ่งเริ่มต้นโดยวัย 6-7เดือน เริ่มที่อัตราส่วนของอาหารเสริม 1 มื้อ และนม 6-8 มื้อมื้อละ 4-6 ออนซ์เป็นหลัก  อาหารเสริมที่แนะนำได้แก่ กล้วยบด หรือข้าวบด  โดยคอยเช็คอย่างระวังตลอดว่า ลูกกลืนได้หรือไม่?  ถ้าไม่ได้ให้งดการให้อาหารเสริมทันที
  1. ทารกวัย 8-9 เดือน ช่วงนี้ถ้าลูกบ้านไหนยังดื่มนมแม่ก็สามารถดื่มต่อได้ค่ะ แต่ถ้าบ้านไหนดื่มนมผสม แนะนำว่าควรดื่มวันละ 4-5 มื้อมื้อละ 5-6 ออนซ์ และเสริมอาหารที่เป็นผลไม้สดที่ทานง่ายๆ หรือหากเป็นน้ำผลไม้ก็ประมาณ 2-4 ออนซ์ต่อวันนะคะ โดยหลักการให้อาหารเสริมสำหรับวัย 8-9 เดือนคืออาหารเสริมวันละ 2 มื้อค่ะ และพยายามเลือกอาหารให้มีสารอาหารครบ 5 หมู่ด้วย
  1. ทารกวัย 10-12 เดือน วัยนี้ถ้ายังดื่มนมแม่ก็สามารถให้ได้อยู่นะคะ แต่ถ้าเป็นนมผสมแนะนำว่า 3-5 มื้อละ 6-8 ออนซ์ค่ะ อาหารในช่วงนี้แนะนำว่าให้ครบ 5 หมู่เหมือนเดิม แต่ไม่ต้องมีการปรุงแต่งรสผ่านทางเคมีนะคะ โดยหลักการให้อาหารเสริมสำหรับวัย 10-12  เดือนคืออาหารเสริมวันละ 3 มื้อค่ะ และช่วงนี้แนะนำว่าให้คุณแม่เริ่มให้ลุกเรียนรู้การดื่มนมจากกล่องหรือจากแก้ว แทนนมแม่หรือนมจากขวดค่ะ เพราะลูกเริ่มโตแล้ว  และควรสอนให้รู้จักหยิบอาหารทานเองได้บ้างโดยเริ่มจากอาหารที่นิ่มเป็นหลักเท่านั้นนะคะ

เมื่อเรารู้แล้วถึงเมนูและปริมาณอาหารที่เราต้องจัดให้ลูกในแต่ละช่วงวัย อีกสิ่งที่ขาดไม่ได้ก็คือ วิธีการป้อนอาหารเสริมต่างๆให้กับลูกต้องทำอย่างไร?

  1. เริ่มด้วยอาหารที่บดละเอียดเท่านั้น แม้ว่าช่วงหลัง 6 เดือนลูกจะรับอาหารเสริมได้แล้ว แต่เหงือกของลูกก็ยังแข็งแรงไม่เต็มที่จนกว่าจะ 8 เดือน ดังนั้นอาหารจึงต้องบดให้ละเอียดเท่านั้นจึงค่อยป้อน โดยปริมาณที่ป้อนเริ่มต้นแรกๆอาจจะ 1-2 ช้อนไปก่อน ถ้าลูกมีอาการอยากทานเพิ่มควรให้ต่อ
  1. ถ้าลูกเบือนหน้าให้หยุดให้อาหารเสริมก่อน อาการของลูกสำคัญที่สุดในการเริ่มต้นพัฒนาการ ถ้าป้อนอาหารแล้วลูกหันไปทางอื่นไม่ยอมรับอาหาร ให้หยุดการให้อาหารไปก่อน ห้ามบังคับลูกเด็ดขาด
  1. สังเกตอาการแพ้อาหารให้ดี วิธีการสังเกตอาการแพ้อาหารของลูก ต้องเริ่มจากการให้อาหารทีละอย่าง และไม่มั่วจนเกินไป เพราะถึงจะสามารถตรวจสอบได้ว่า “ลูกแพ้อะไร” เพราะบางครั้งการแพ้ของลูกอาจจะอันตรายกว่าที่คิด ต้องระวังให้มาก และการให้อาหารทีละอย่างจะทำให้ลูกเรียนรู้รสชาติอาหารได้ดีกว่าด้วยค่ะ
  1. ฝึกลูกทานผักก่อนผลไม้ การทานผลไม้ที่มีรสชาติหวาน มักจะทานง่ายและอร่อยกว่าการทานผัก ซึ่งเป็นผลเสียต่อลูกในอนาคต ดังนั้นจึงควรฝึกให้ลูกทานได้ผักได้ก่อน แล้วจึงค่อยเริ่มทานผลไม้นะคะ
  1. งดปรุงแต่งรสชาติอาหารลูกหลัง 6 เดือนทันที การปรุงแต่งรสชาติอาหารเสริมในช่วงแรกๆ ไม่ดีอย่างยิ่งค่ะ เพราะจะทำให้ลูกเสพติดรสชาติปรุงแต่งเกินไป และไม่ดีต่อสุขภาพเด็กในวัยนี้ด้วย ควรให้เค้าได้อาหารจากรสชาติธรรมชาติมากกว่า

หลักการดังกล่าวข้างต้นที่เราได้เอามาฝาก เป็นผลดีต่อเด็กๆ แน่ๆค่ะ แต่ก็ไม่ง่ายเลยใช่ไหมคะ ที่จะทำให้เด็กๆ ยอมทานอาหารในแบบที่พ่อแม่ให้ ดังนั้นอาจจะใช้เทคนิคเล็กๆ น้อยๆ ที่ทำให้เจ้าตัวเล็กยอมทานอาหารเสริมแต่โดยดี   เริ่มจากสร้างบรรยากาศการทานอาหารที่น่ารัก มีการตกแต่งโต๊ะอาหารสำหรับหนูน้อย ประดับด้วยผ้ากันเปื้อนลายการ์ตูนที่ลูกชอบ  หรือช้อนลายการ์ตูน หรือสีที่ลูกสนใจ เท่านี้เด็กๆก็จะมีจุดสนใจในการทานอาหารเสริมแล้วล่ะคะ

อ๊ะๆก่อนจากไป อย่าลืมนะคะว่า  การสร้างบรรยากาศด้วยทีวี  หรือแท็บเลต ไม่ควรเอาใช้ในการสร้างพัฒนาการในการทานอาหารเสริมเด็ดขาดเลยนะคะค่ะ และพัฒนาการหลัง 6เดือนนั้นควรเป็นไปอย่างธรรมชาติมากที่สุด สำคัญที่ต้องเป็นอาหารบด และทดลองที่ 1 มื้อก่อน เช็คการกลืนของลูกว่าปกติหรือไม่?   เพราะอาจพบในเด็กบางรายว่ามีพัฒนาการในการกลืนช้ากว่าปกติ หากพบอาการผิดปกติแนะนำควรพบแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อปรึกษาด้วยค่ะ

หวังว่าบทความนี้จะช่วยสร้างความเข้าใจให้กับคุณพ่อคุณแม่ กันนะคะ  เพราะก้าวแรกแต่ละก้าวของลูกก็คือสิ่งสำคัญของคนเป็นพ่อแม่จริงไหมคะ? การที่ลูกน้อยเรียนรู้การทานอาหารเสริมก็เช่นกัน เราต้องคอยมองและสังเกตอาการของลูกอยู่เสมอด้วย เพื่อให้เค้ามีพัฒนาการที่ดีต่อไปค่ะ แล้วพบกับบทความดีๆ จาก HerKid รวมพลคนเห่อลูก” ได้ใหม่นะคะ

เครดิตข้อมูล : HerKid รวมพลคนเห่อลูก

Comments